Η πραγματική, ζοφερή κληρονομιά που αφήνει πίσω του είναι ένας βουνό από χρέη, έτοιμο να καταπλακώσει μια για πάντα την αμερικανική ισχύ και να βυθίσει τον πλανήτη στο απόλυτο οικονομικό χάος...
Η στιγμή της απόλυτης γεωπολιτικής και οικονομικής εφιαλτικής επιβεβαίωσης πλησιάζει.
Για δεκαετίες, η Ουάσιγκτον φάνταζε αλώβητη, ένας παγκόσμιος ηγεμόνας που αψηφούσε τους νόμους της οικονομικής βαρύτητας.
Όμως, η ιστορία δεν συγχωρεί.
Η τυφλή ψευδαίσθηση ότι οι ΗΠΑ μπορούν να δανείζονται αιώνια από το μέλλον για να χρηματοδοτούν τους πολέμους του παρόντος οδηγεί πλέον μαθηματικά σε μια πρωτοφανή, συστημική καταστροφή.
Η υπερδύναμη βρίσκεται στα πρόθυρα της «αυτοκρατορικής υπερεξάπλωσης» (imperial overstretch).
Το status quo της Ουάσιγκτον δέχεται συντριπτικά πλήγματα από τις ταχύτατα μεταβαλλόμενες γεωοικονομικές ισορροπίες και την ανεξέλεγκτη ροπή της κυβέρνησης Donald Trump προς το χρέος.
Όταν ο Donald Trump συνάντησε πρόσφατα τον Xi Jinping, ο Κινέζος πρόεδρος έθεσε ένα ανατριχιαστικό ερώτημα: «Μπορούν η Κίνα και οι ΗΠΑ να ξεπεράσουν την παγίδα του Θουκυδίδη;».
Η ιστορική αυτή αναλογία, που κάποτε περιέγραψε την πτώση της Αθήνας, στοιχειώνει σήμερα τον Λευκό Οίκο.
Οι κυρίαρχες δυνάμεις καταρρέουν νομοτελειακά όταν το οικονομικό και στρατιωτικό κόστος της διατήρησης της ισχύος τους ξεπερνά την παραγωγική ικανότητα της εγχώριας οικονομίας τους.
Αυτό ακριβώς που συνέβη στη Βρετανική, την Αυστροουγγρική, την Οθωμανική Αυτοκρατορία και τη Σοβιετική Ένωση εξελίσσεται τώρα ζωντανά μπροστά στα μάτια μας στην περίπτωση των ΗΠΑ.
Η σύγκρουση στο Ιράν κατακαίει το αστρονομικό ποσό των 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων την ημέρα σε άμεσο κόστος.
Ο λόγος του αμερικανικού δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ σπάει κάθε ιστορικό ρεκόρ από την εποχή του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό δημοσιονομικού τρόμου, ο Donald Trump κατέθεσε στο Κογκρέσο αίτημα για έναν αμυντικό προϋπολογισμό-μαμούθ ύψους 1,5 τρισεκατομμυρίου δολαρίων για το 2027 — διπλάσιο από εκείνον του 2020!
Και το πιο τρομακτικό;
Σε αυτό το νούμερο δεν περιλαμβάνεται καν το κόστος του τελευταίου πολέμου του Αμερικανού προέδρου.
Ο «προϋπολογισμός-φάντασμα»
Αντίθετα με το 1951, όταν ο Harry Truman δήλωνε με σύνεση ότι οι πολεμικές δαπάνες πρέπει να πληρώνονται από τους τρέχοντες φόρους για να μην φορτωθεί το βάρος στις επόμενες γενιές, οι σύγχρονες αμερικανικές κυβερνήσεις επέλεξαν τον δρόμο της απόλυτης δημοσιονομικής ακράτειας.
Όπως επισημαίνει η Linda Bilmes του Harvard Kennedy School, μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, το κόστος των πολέμων σε Ιράκ και Αφγανιστάν χρηματοδοτήθηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου με χρέος.
Μέσα από έκτακτες πιστώσεις, κακή λογιστική και την εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα, δημιουργήθηκε ένας «Προϋπολογισμός-Φάντασμα» (Ghost Budget).
Το project Costs of War του Brown University αποτιμά αυτό το εφιαλτικό κόστος στα 8 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Με το συνολικό αμερικανικό δημόσιο χρέος να αγγίζει πλέον το ιλιγγιώδες ποσό των 36 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, το έλλειμμα τρέχει με ρυθμό κοντά στο 6% του ΑΕΠ.
Η ελπίδα ότι ο υπουργός Οικονομικών Scott Bessent θα καταφέρει να το συμμαζέψει φαντάζει ως ουτοπία.
Η ακραία πολιτική πόλωση μεταξύ Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικάνων αποκλείει κάθε πιθανότητα δικομματικής συναίνεσης για δημοσιονομική εξυγίανση.
Το τελευταίο πλεόνασμα επί Bill Clinton εξανεμίστηκε αμέσως από τον George W Bush στο Ιράκ.
Το σύστημα είναι δομικά καταδικασμένο.
Για δεκαετίες, οι ΗΠΑ απολάμβαναν αυτό που ο Valéry Giscard d’Estaing ονόμασε «εξωφρενικό προνόμιο»: το δολάριο ως το απόλυτο αποθεματικό νόμισμα και τα αμερικανικά ομόλογα (Treasuries) ως το ασφαλέστερο καταφύγιο του κόσμου.
Αυτή η εποχή τελείωσε.
Οι ξένοι επενδυτές εγκαταλείπουν μαζικά τα αμερικανικά ομόλογα, τρομοκρατημένοι από: Το εκρηκτικό χρέος, τις απειλές κατά της ανεξαρτησίας της Federal Reserve, την εργαλειοποίηση του δολαρίου μέσω κυρώσεων και την κατάλυση των θεσμικών αντιβάρων από τον Donald Trump.
Οι μεγάλοι οίκοι αξιολόγησης έχουν ήδη υποβαθμίσει τις ΗΠΑ (η S&P το 2011, η Fitch το 2023 και η Moody’s το 2025).
Το πιο συγκλονιστικό; Έκθεση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας αποκάλυψε ότι ο χρυσός αντικατέστησε τα αμερικανικά ομόλογα ως το κορυφαίο αποθεματικό περιουσιακό στοιχείο στον κόσμο, αντιπροσωπεύοντας το 27% των παγκόσμιων αποθεμάτων, την ώρα που τα Treasuries κατρακύλησαν στο 22%.
Η ωρολογιακή βόμβα των Hedge Funds και ο εφιάλτης της Liz Truss
Το κενό που άφησαν οι κεντρικές τράπεζες έχει καλυφθεί από επιθετικά Hedge Funds που εδρεύουν σε φορολογικούς παραδείσους, τα οποία αγοράζουν αμερικανικό χρέος μέσω trades με τεράστια μόχλευση.
Ο William White, πρώην επικεφαλής οικονομολόγος της Bank for International Settlements (BIS), προειδοποιεί για έναν εφιαλτικό κύκλο απομόχλευσης.
Αν διαταραχθεί η πρόσβαση αυτών των ιδρυμάτων σε βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση (όπως συνέβη όταν ο Trump ανακοίνωσε τους εξοντωτικούς δασμούς), η αγορά των ομολόγων θα οδηγηθεί σε κραχ.
Οι πιθανότητες να βρεθεί η κυβέρνηση Trump αντιμέτωπη με ένα κραχ της αγοράς ομολόγων αντίστοιχο με αυτό που ισοπέδωσε την πρώην πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου Liz Truss το 2022, αυξάνονται δραματικά.
Η Fed θα αναγκαστεί να τυπώσει χρήμα για να διασώσει την αγορά, πυροδοτώντας έναν φαύλο κύκλο.
Ο William White κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για:
Δημοσιονομική κυριαρχία (fiscal dominance), όπου η κεντρική τράπεζα αδυνατεί να αυξήσει τα επιτόκια για να τιθασεύσει τον πληθωρισμό, λόγω του τεράστιου κόστους εξυπηρέτησης του χρέους.
Οικονομικό αυταρχισμό (financial repression), όπου το κράτος θα αναγκάζει τις τράπεζες να αγοράζουν τα υποτιμημένα χρεόγραφά του.
Ο κόσμος που έρχεται θα είναι ένας κόσμος άκρατου στασιμοπληθωρισμού, χωρισμένος σε δύο μπλοκ: ένα βασισμένο στο δολάριο και ένα βασισμένο στο κινεζικό ρεμνίνμπι, το οποίο θα υποστηρίζεται όλο και περισσότερο από τον χρυσό, με εναλλακτικά συστήματα πληρωμών όπως η πλατφόρμα mBridge της Κίνας.
Στην κοινή τους έκθεση για το Group of Thirty, οι Agustín Carstens, Klaas Knot και Stijn Claessens προειδοποιούν για ένα «μάγισσας ζωμό» (witches’ brew) που απειλεί την παγκόσμια χρηματοπιστωτική σταθερότητα:
η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη των σκιωδών χρηματοπιστωτικών φορέων, η κατάργηση των ρυθμιστικών κανόνων και η αδυσώπητη άνοδος του δημοσίου χρέους σε συνθήκες γεωπολιτικού κατακερματισμού.
«Τα προειδοποιητικά σημάδια πληθαίνουν και το παράθυρο για προληπτική δράση κλείνει», τονίζουν.
Η ρήση του Rudiger Dornbusch του MIT είναι πιο επίκαιρη από ποτέ:
«Στην οικονομία, τα πράγματα αργούν να συμβούν περισσότερο από ό,τι νομίζεις, αλλά τελικά συμβαίνουν πολύ πιο γρήγορα από ό,τι μπορούσες να φανταστείς».
Ο καθηγητής Barry Eichengreen κάνει μια τρομακτική παρομοίωση στο βιβλίο του: συγκρίνει την Αμερική του Donald Trump με τη Ρώμη του Νέρωνα.
Ο Νέρων υποτίμησε το δηνάριο, μειώνοντας την περιεκτικότητά του σε ασήμι, για να χρηματοδοτήσει τα παράλογα κατασκευαστικά του έργα (όπως η Domus Aurea) και τους δαπανηρούς πολέμους σε πολλαπλά μέτωπα.
Ήταν η κλασική περίπτωση αυτοκρατορικής υπερεξάπλωσης που σηματοδότησε την αρχή του τέλους της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Ο Λουδοβίκος ΙΔ΄ της Γαλλίας, στο κρεβάτι του θανάτου του, ζήτησε συγγνώμη επειδή «αγάπησε υπερβολικά τον πόλεμο και ξόδεψε πάρα πολλά».
Από τον Donald Trump δεν πρόκειται να ακούσουμε ποτέ καμία μεταμέλεια.
Όμως η πραγματική, ζοφερή κληρονομιά που αφήνει πίσω του είναι ένας βουνό από χρέη, έτοιμο να καταπλακώσει μια για πάντα την αμερικανική ισχύ και να βυθίσει τον πλανήτη στο απόλυτο οικονομικό χάος.
www.bankingnews.gr
Για δεκαετίες, η Ουάσιγκτον φάνταζε αλώβητη, ένας παγκόσμιος ηγεμόνας που αψηφούσε τους νόμους της οικονομικής βαρύτητας.
Όμως, η ιστορία δεν συγχωρεί.
Η τυφλή ψευδαίσθηση ότι οι ΗΠΑ μπορούν να δανείζονται αιώνια από το μέλλον για να χρηματοδοτούν τους πολέμους του παρόντος οδηγεί πλέον μαθηματικά σε μια πρωτοφανή, συστημική καταστροφή.
Η υπερδύναμη βρίσκεται στα πρόθυρα της «αυτοκρατορικής υπερεξάπλωσης» (imperial overstretch).
Το status quo της Ουάσιγκτον δέχεται συντριπτικά πλήγματα από τις ταχύτατα μεταβαλλόμενες γεωοικονομικές ισορροπίες και την ανεξέλεγκτη ροπή της κυβέρνησης Donald Trump προς το χρέος.
Όταν ο Donald Trump συνάντησε πρόσφατα τον Xi Jinping, ο Κινέζος πρόεδρος έθεσε ένα ανατριχιαστικό ερώτημα: «Μπορούν η Κίνα και οι ΗΠΑ να ξεπεράσουν την παγίδα του Θουκυδίδη;».
Η ιστορική αυτή αναλογία, που κάποτε περιέγραψε την πτώση της Αθήνας, στοιχειώνει σήμερα τον Λευκό Οίκο.
Οι κυρίαρχες δυνάμεις καταρρέουν νομοτελειακά όταν το οικονομικό και στρατιωτικό κόστος της διατήρησης της ισχύος τους ξεπερνά την παραγωγική ικανότητα της εγχώριας οικονομίας τους.
Αυτό ακριβώς που συνέβη στη Βρετανική, την Αυστροουγγρική, την Οθωμανική Αυτοκρατορία και τη Σοβιετική Ένωση εξελίσσεται τώρα ζωντανά μπροστά στα μάτια μας στην περίπτωση των ΗΠΑ.
Η σύγκρουση στο Ιράν κατακαίει το αστρονομικό ποσό των 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων την ημέρα σε άμεσο κόστος.
Ο λόγος του αμερικανικού δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ σπάει κάθε ιστορικό ρεκόρ από την εποχή του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό δημοσιονομικού τρόμου, ο Donald Trump κατέθεσε στο Κογκρέσο αίτημα για έναν αμυντικό προϋπολογισμό-μαμούθ ύψους 1,5 τρισεκατομμυρίου δολαρίων για το 2027 — διπλάσιο από εκείνον του 2020!
Και το πιο τρομακτικό;
Σε αυτό το νούμερο δεν περιλαμβάνεται καν το κόστος του τελευταίου πολέμου του Αμερικανού προέδρου.
Ο «προϋπολογισμός-φάντασμα»
Αντίθετα με το 1951, όταν ο Harry Truman δήλωνε με σύνεση ότι οι πολεμικές δαπάνες πρέπει να πληρώνονται από τους τρέχοντες φόρους για να μην φορτωθεί το βάρος στις επόμενες γενιές, οι σύγχρονες αμερικανικές κυβερνήσεις επέλεξαν τον δρόμο της απόλυτης δημοσιονομικής ακράτειας.
Όπως επισημαίνει η Linda Bilmes του Harvard Kennedy School, μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, το κόστος των πολέμων σε Ιράκ και Αφγανιστάν χρηματοδοτήθηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου με χρέος.
Μέσα από έκτακτες πιστώσεις, κακή λογιστική και την εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα, δημιουργήθηκε ένας «Προϋπολογισμός-Φάντασμα» (Ghost Budget).
Το project Costs of War του Brown University αποτιμά αυτό το εφιαλτικό κόστος στα 8 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Με το συνολικό αμερικανικό δημόσιο χρέος να αγγίζει πλέον το ιλιγγιώδες ποσό των 36 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, το έλλειμμα τρέχει με ρυθμό κοντά στο 6% του ΑΕΠ.
Η ελπίδα ότι ο υπουργός Οικονομικών Scott Bessent θα καταφέρει να το συμμαζέψει φαντάζει ως ουτοπία.
Η ακραία πολιτική πόλωση μεταξύ Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικάνων αποκλείει κάθε πιθανότητα δικομματικής συναίνεσης για δημοσιονομική εξυγίανση.
Το τελευταίο πλεόνασμα επί Bill Clinton εξανεμίστηκε αμέσως από τον George W Bush στο Ιράκ.
Το σύστημα είναι δομικά καταδικασμένο.
Για δεκαετίες, οι ΗΠΑ απολάμβαναν αυτό που ο Valéry Giscard d’Estaing ονόμασε «εξωφρενικό προνόμιο»: το δολάριο ως το απόλυτο αποθεματικό νόμισμα και τα αμερικανικά ομόλογα (Treasuries) ως το ασφαλέστερο καταφύγιο του κόσμου.
Αυτή η εποχή τελείωσε.
Οι ξένοι επενδυτές εγκαταλείπουν μαζικά τα αμερικανικά ομόλογα, τρομοκρατημένοι από: Το εκρηκτικό χρέος, τις απειλές κατά της ανεξαρτησίας της Federal Reserve, την εργαλειοποίηση του δολαρίου μέσω κυρώσεων και την κατάλυση των θεσμικών αντιβάρων από τον Donald Trump.
Οι μεγάλοι οίκοι αξιολόγησης έχουν ήδη υποβαθμίσει τις ΗΠΑ (η S&P το 2011, η Fitch το 2023 και η Moody’s το 2025).
Το πιο συγκλονιστικό; Έκθεση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας αποκάλυψε ότι ο χρυσός αντικατέστησε τα αμερικανικά ομόλογα ως το κορυφαίο αποθεματικό περιουσιακό στοιχείο στον κόσμο, αντιπροσωπεύοντας το 27% των παγκόσμιων αποθεμάτων, την ώρα που τα Treasuries κατρακύλησαν στο 22%.
Η ωρολογιακή βόμβα των Hedge Funds και ο εφιάλτης της Liz Truss
Το κενό που άφησαν οι κεντρικές τράπεζες έχει καλυφθεί από επιθετικά Hedge Funds που εδρεύουν σε φορολογικούς παραδείσους, τα οποία αγοράζουν αμερικανικό χρέος μέσω trades με τεράστια μόχλευση.
Ο William White, πρώην επικεφαλής οικονομολόγος της Bank for International Settlements (BIS), προειδοποιεί για έναν εφιαλτικό κύκλο απομόχλευσης.
Αν διαταραχθεί η πρόσβαση αυτών των ιδρυμάτων σε βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση (όπως συνέβη όταν ο Trump ανακοίνωσε τους εξοντωτικούς δασμούς), η αγορά των ομολόγων θα οδηγηθεί σε κραχ.
Οι πιθανότητες να βρεθεί η κυβέρνηση Trump αντιμέτωπη με ένα κραχ της αγοράς ομολόγων αντίστοιχο με αυτό που ισοπέδωσε την πρώην πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου Liz Truss το 2022, αυξάνονται δραματικά.
Η Fed θα αναγκαστεί να τυπώσει χρήμα για να διασώσει την αγορά, πυροδοτώντας έναν φαύλο κύκλο.
Ο William White κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για:
Δημοσιονομική κυριαρχία (fiscal dominance), όπου η κεντρική τράπεζα αδυνατεί να αυξήσει τα επιτόκια για να τιθασεύσει τον πληθωρισμό, λόγω του τεράστιου κόστους εξυπηρέτησης του χρέους.
Οικονομικό αυταρχισμό (financial repression), όπου το κράτος θα αναγκάζει τις τράπεζες να αγοράζουν τα υποτιμημένα χρεόγραφά του.
Ο κόσμος που έρχεται θα είναι ένας κόσμος άκρατου στασιμοπληθωρισμού, χωρισμένος σε δύο μπλοκ: ένα βασισμένο στο δολάριο και ένα βασισμένο στο κινεζικό ρεμνίνμπι, το οποίο θα υποστηρίζεται όλο και περισσότερο από τον χρυσό, με εναλλακτικά συστήματα πληρωμών όπως η πλατφόρμα mBridge της Κίνας.
Στην κοινή τους έκθεση για το Group of Thirty, οι Agustín Carstens, Klaas Knot και Stijn Claessens προειδοποιούν για ένα «μάγισσας ζωμό» (witches’ brew) που απειλεί την παγκόσμια χρηματοπιστωτική σταθερότητα:
η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη των σκιωδών χρηματοπιστωτικών φορέων, η κατάργηση των ρυθμιστικών κανόνων και η αδυσώπητη άνοδος του δημοσίου χρέους σε συνθήκες γεωπολιτικού κατακερματισμού.
«Τα προειδοποιητικά σημάδια πληθαίνουν και το παράθυρο για προληπτική δράση κλείνει», τονίζουν.
Η ρήση του Rudiger Dornbusch του MIT είναι πιο επίκαιρη από ποτέ:
«Στην οικονομία, τα πράγματα αργούν να συμβούν περισσότερο από ό,τι νομίζεις, αλλά τελικά συμβαίνουν πολύ πιο γρήγορα από ό,τι μπορούσες να φανταστείς».
Ο καθηγητής Barry Eichengreen κάνει μια τρομακτική παρομοίωση στο βιβλίο του: συγκρίνει την Αμερική του Donald Trump με τη Ρώμη του Νέρωνα.
Ο Νέρων υποτίμησε το δηνάριο, μειώνοντας την περιεκτικότητά του σε ασήμι, για να χρηματοδοτήσει τα παράλογα κατασκευαστικά του έργα (όπως η Domus Aurea) και τους δαπανηρούς πολέμους σε πολλαπλά μέτωπα.
Ήταν η κλασική περίπτωση αυτοκρατορικής υπερεξάπλωσης που σηματοδότησε την αρχή του τέλους της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Ο Λουδοβίκος ΙΔ΄ της Γαλλίας, στο κρεβάτι του θανάτου του, ζήτησε συγγνώμη επειδή «αγάπησε υπερβολικά τον πόλεμο και ξόδεψε πάρα πολλά».
Από τον Donald Trump δεν πρόκειται να ακούσουμε ποτέ καμία μεταμέλεια.
Όμως η πραγματική, ζοφερή κληρονομιά που αφήνει πίσω του είναι ένας βουνό από χρέη, έτοιμο να καταπλακώσει μια για πάντα την αμερικανική ισχύ και να βυθίσει τον πλανήτη στο απόλυτο οικονομικό χάος.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών