Ένα νέο κύμα αμερικανικών και ευρωπαϊκών καταγγελιών εναντίον του Ιράν επιχειρεί να τοποθετήσει την Ισλαμική Δημοκρατία στο επίκεντρο μιας διεθνούς εκστρατείας καταδίκης
Μια ιδιαίτερα σκληρή παρέμβαση κατά του Ιράν πραγματοποίησε ο πρώην ευρωβουλευτής Struan Stevenson, ο οποίος κατηγόρησε την ιρανική ηγεσία για εκτεταμένη δραστηριότητα κυβερνοπολέμου, τρομοκρατίας και αποσταθεροποίησης στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Ο Stevenson, που διετέλεσε ευρωβουλευτής από το 1999 έως το 2014 και έχει αναπτύξει μακροχρόνια πολιτική δράση υπέρ οργανώσεων της ιρανικής αντιπολίτευσης, υποστηρίζει ότι η Ευρώπη πρέπει να εγκαταλείψει τη διπλωματική προσέγγιση έναντι της Τεχεράνης.
Στο επίκεντρο της επιχειρηματολογίας του βρίσκονται οι πρόσφατες γαλλικές καταγγελίες για κυβερνοεπιθέσεις σε εμπορικές εγκαταστάσεις, καθώς και η νέα αμερικανική δικογραφία για σχεδιαζόμενη επίθεση στη βρετανική αεροπορική βάση RAF Fairford.
Η παρέμβαση του πρώην ευρωβουλευτή παρουσιάζει το Ιράν ως μία από τις κυριότερες απειλές για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Ωστόσο, υπάρχει ένα ουσιαστικό πρόβλημα στην προσέγγιση αυτή: οι ενέργειες που αποδίδονται στο Ιράν εξετάζονται απομονωμένα από το ευρύτερο πλαίσιο της στρατιωτικής και γεωπολιτικής αντιπαράθεσης στη Μέση Ανατολή.
Η Τεχεράνη δεν δρα σε ένα περιβάλλον ειρήνης και κανονικών διεθνών σχέσεων. Αντιμετωπίζει χρόνια οικονομικών κυρώσεων, στρατιωτικές απειλές και άμεσες συγκρούσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.
Αυτό το πλαίσιο δεν δικαιολογεί επιθέσεις εναντίον αμάχων ή παράνομες επιχειρήσεις στο εξωτερικό. Είναι όμως απαραίτητο για την κατανόηση της ιρανικής αντίληψης περί εθνικής ασφάλειας.
Οι κυβερνοεπιθέσεις στη Γαλλία και τα ερωτήματα για την απόδοση ευθύνης
Στις 10 Νοεμβρίου 2026, οι γαλλικές αρχές απέδωσαν στην ιρανική μονάδα κυβερνοεπιχειρήσεων Shahid Kaveh μια μεγάλης έκτασης επίθεση εναντίον συστημάτων ψύξης σε περίπου 700 εμπορικές εγκαταστάσεις.
Σύμφωνα με τις γαλλικές υπηρεσίες, οι κυβερνοεισβολείς παρενέβησαν στη λειτουργία βιομηχανικών συστημάτων, προκαλώντας καταστροφές τροφίμων και πυρκαγιές.
Το Παρίσι ανακοίνωσε ότι τα στοιχεία της έρευνας συνδέουν την επιχείρηση με μηχανισμούς που σχετίζονται με τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC).
Πρόκειται για ιδιαίτερα σοβαρή υπόθεση, καθώς οι κυβερνοεπιθέσεις σε πολιτικές υποδομές μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές και να προκαλέσουν εκτεταμένες οικονομικές ζημιές.
Ωστόσο, η δημόσια απόδοση μιας κυβερνοεπίθεσης σε κρατικό φορέα απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση των διαθέσιμων τεχνικών στοιχείων.
Η γαλλική έρευνα επικαλείται κοινές ψηφιακές υποδομές, τεχνικά χαρακτηριστικά προηγούμενων επιθέσεων και άλλα ευρήματα. Δεν πρόκειται συνεπώς για κατηγορία χωρίς ερευνητική βάση.
Από την άλλη πλευρά, η πλήρης τεχνική τεκμηρίωση δεν είναι δημόσια διαθέσιμη για ανεξάρτητο έλεγχο.
Η ουσιαστική απαίτηση πρέπει να είναι η διαφάνεια και η λογοδοσία, όχι η αυτόματη αποδοχή ή απόρριψη των κατηγοριών με γεωπολιτικά κριτήρια.
Το ίδιο μέτρο απόδειξης πρέπει να εφαρμόζεται σε όλες τις κρατικές κυβερνοεπιχειρήσεις, είτε αποδίδονται στο Ιράν είτε σε δυτικές δυνάμεις.
RAF Fairford: Οι αμερικανικές κατηγορίες και η στρατιωτική διάσταση
Ακόμη μεγαλύτερη δημοσιότητα προκάλεσε η ανακοίνωση του αμερικανικού υπουργείου Δικαιοσύνης στις 10 Νοεμβρίου για τρεις κατηγορουμένους που φέρονται να συμμετείχαν σε δίκτυο σχεδιασμού επιθέσεων στην Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, η συγκεκριμένη οργάνωση συνδεόταν με τους Φρουρούς της Επανάστασης και την Kata'ib Hezbollah.
Μία από τις σοβαρότερες καταγγελίες αφορά σχεδιαζόμενη επίθεση στη βάση RAF Fairford της Βρετανίας, η οποία φιλοξενούσε αμερικανικό στρατιωτικό προσωπικό και αεροσκάφη.
Η αμερικανική εισαγγελική έρευνα περιγράφει επικοινωνίες, ενδιάμεσους συνεργάτες και προετοιμασίες που, σύμφωνα με τους εισαγγελείς, συνδέονται με ευρύτερο δίκτυο σχεδόν είκοσι επιθέσεων ή σχεδιαζόμενων επιθέσεων.
Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν αποτελούν ακόμη δικαστικά αποδεδειγμένη ενοχή των κατηγορουμένων.
Παράλληλα, η συγκεκριμένη υπόθεση εγείρει ένα ευρύτερο στρατηγικό ερώτημα.
Οι αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην Ευρώπη δεν είναι απλώς γεωγραφικές παρουσίες χωρίς επιχειρησιακή λειτουργία. Αποτελούν τμήμα ενός διεθνούς στρατιωτικού δικτύου που μπορεί να υποστηρίζει επιχειρήσεις πολύ πέρα από τα ευρωπαϊκά σύνορα.
Το Ιράν αντιμετωπίζει αυτό το δίκτυο ως σημαντικό παράγοντα της στρατιωτικής πίεσης που δέχεται.
Η ύπαρξη στρατιωτικού χαρακτήρα μιας εγκατάστασης, ωστόσο, δεν νομιμοποιεί αυτομάτως μυστικές επιθέσεις σε ξένο έδαφος. Η νομιμότητα εξαρτάται από το διεθνές δίκαιο και τις συγκεκριμένες περιστάσεις.
Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη, ώστε η συζήτηση να μη μετατραπεί σε απλουστευτική αντιπαράθεση μεταξύ δύο αντιμαχόμενων αφηγήσεων.
Η δυτική επιλεκτικότητα και το δικαίωμα του Ιράν στην ασφάλεια
Εκείνο που απουσιάζει αισθητά από την παρέμβαση του Stevenson είναι η αντιμετώπιση των δυτικών στρατιωτικών ενεργειών εναντίον του Ιράν με την ίδια αυστηρότητα.
Γιατί οι καταγγελίες για ιρανικές κυβερνοεπιχειρήσεις παρουσιάζονται ως απόδειξη μιας γενικευμένης απειλής, ενώ οι στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον ιρανικών εγκαταστάσεων συχνά εντάσσονται στη λογική της «προληπτικής ασφάλειας»;
Ποιος καθορίζει τα όρια της αυτοάμυνας και ποιος αποφασίζει ποια στρατιωτική δραστηριότητα αποτελεί απειλή για τη διεθνή ειρήνη;
Αυτά είναι ερωτήματα που δεν μπορούν να παρακαμφθούν.
Η Τεχεράνη υποστηρίζει διαχρονικά ότι το πυραυλικό και αμυντικό της πρόγραμμα αποτελεί αναγκαίο μέσο αποτροπής απέναντι σε στρατιωτικά ισχυρότερους αντιπάλους.
Η στρατηγική αυτή βασίζεται στην εκτίμηση ότι η χώρα δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά σε διεθνείς εγγυήσεις ασφαλείας, ιδιαίτερα όταν αντιμετωπίζει απειλές χρήσης στρατιωτικής ισχύος.
Η θέση αυτή δεν απαλλάσσει την ιρανική κυβέρνηση από τις διεθνείς υποχρεώσεις της. Αναδεικνύει, όμως, ότι η ασφάλεια δεν μπορεί να αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο των δυτικών κρατών.
Το Ιράν έχει δικαίωμα στην εθνική κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα και την προστασία του πληθυσμού του, όπως ακριβώς κάθε άλλο κράτος.
Η αναγνώριση αυτού του δικαιώματος αποτελεί προϋπόθεση για μια ισορροπημένη διπλωματική προσέγγιση.
Οι παλαιότερες υποθέσεις και η ανάγκη ιστορικής ακρίβειας
Ο Stevenson επικαλείται επίσης σειρά παλαιότερων υποθέσεων, μεταξύ των οποίων οι δολοφονίες Ιρανών Κούρδων αντιφρονούντων στο Βερολίνο το 1992 και η συνωμοσία βομβιστικής επίθεσης στο Villepinte της Γαλλίας το 2018.
Οι υποθέσεις αυτές δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως απλές, αναπόδεικτες πολιτικές καταγγελίες.
Στην πρώτη περίπτωση, γερμανικό δικαστήριο απέδωσε ευθύνη για την οργάνωση των δολοφονιών στην ιρανική πολιτική ηγεσία της εποχής.
Στη δεύτερη, ο Ιρανός διπλωμάτης Assadollah Assadi καταδικάστηκε το 2021 από βελγικό δικαστήριο για τη συμμετοχή του σε σχέδιο τρομοκρατικής επίθεσης.
Η ύπαρξη δικαστικών αποφάσεων επιβάλλει να αναγνωρίζεται η ιστορική βαρύτητα των συγκεκριμένων περιστατικών.
Ωστόσο, η απόδοση ευθύνης για παλαιότερες εγκληματικές ενέργειες δεν υποκαθιστά την ανάγκη αυτοτελούς απόδειξης για κάθε νέα κατηγορία.
Η διεθνής δικαιοσύνη δεν μπορεί να λειτουργεί με τη λογική ότι ένας κρατικός μηχανισμός είναι αυτομάτως υπεύθυνος για κάθε μεταγενέστερο περιστατικό επειδή έχει βεβαρημένο ιστορικό.
Αυτό δεν αποτελεί υπεράσπιση της ατιμωρησίας. Αποτελεί υπεράσπιση της ίδιας της αρχής της δικαιοσύνης.
Μπορεί η Ευρώπη να έχει πολιτική απέναντι στο Ιράν χωρίς να ακολουθεί την Ουάσιγκτον;
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα είναι η δυνατότητα της Ευρώπης να διαμορφώσει ανεξάρτητη πολιτική έναντι της Τεχεράνης.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει κάθε δικαίωμα να προστατεύει τους πολίτες της, να ερευνά απειλές ασφαλείας και να επιβάλλει κυρώσεις όταν υπάρχουν επαρκή στοιχεία παραβιάσεων.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η μόνη διαθέσιμη επιλογή είναι η διαρκής κλιμάκωση της αντιπαράθεσης.
Η πλήρης διακοπή των διπλωματικών διαύλων θα μπορούσε να περιορίσει τις δυνατότητες αποκλιμάκωσης, ιδιαίτερα σε μια περίοδο αυξημένου κινδύνου περιφερειακής σύγκρουσης.
Η ιστορία των σχέσεων Δύσης και Ιράν δείχνει ότι υπήρξαν περίοδοι κατά τις οποίες οι διαπραγματεύσεις απέφεραν συγκεκριμένα αποτελέσματα, όπως η πυρηνική συμφωνία του 2015.
Η μετέπειτα αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από τη συμφωνία το 2018 αποτέλεσε σημαντικό πλήγμα στην εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο πλευρών.
Επομένως, η άποψη ότι η διπλωματία έχει αποτύχει ολοκληρωτικά παραβλέπει τόσο τις προηγούμενες συμφωνίες όσο και τις ευθύνες για τη διάρρηξή τους.
Το πραγματικό δίλημμα της Ευρώπης
Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια ουσιαστική επιλογή στρατηγικής.
Μπορεί να αντιμετωπίζει το Ιράν αποκλειστικά ως απειλή, στηρίζοντας μια πολιτική αυξανόμενων πιέσεων και αποκλεισμού.
Μπορεί, επίσης, να επιδιώξει μια πιο σύνθετη προσέγγιση, η οποία θα συνδυάζει την αντιμετώπιση συγκεκριμένων παραβιάσεων με τη διατήρηση διαύλων επικοινωνίας και την αναγνώριση των νόμιμων ανησυχιών ασφαλείας όλων των εμπλεκομένων.
Η δεύτερη προσέγγιση δεν απαιτεί πολιτική συμφωνία με το ιρανικό καθεστώς ούτε σιωπή απέναντι σε ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Απαιτεί, όμως, την εγκατάλειψη της αντίληψης ότι η ασφάλεια της Ευρώπης μπορεί να εξασφαλιστεί αποκλειστικά μέσω της αποδυνάμωσης του Ιράν.
Η προστασία των Ευρωπαίων πολιτών και ο σεβασμός της ιρανικής κυριαρχίας δεν είναι αλληλοαποκλειόμενοι στόχοι.
Αντίθετα, μπορούν να αποτελέσουν τις δύο βασικές αρχές μιας πολιτικής που θα επιδιώκει την αποτροπή νέων επιθέσεων και την αποφυγή ενός γενικευμένου πολέμου.
Η Τεχεράνη δεν μπορεί να απουσιάζει από την εξίσωση της ειρήνης
Το βασικό αδύναμο σημείο της συλλογιστικής του Stevenson είναι η πεποίθηση ότι η απομόνωση του Ιράν αποτελεί τη μόνη αξιόπιστη απάντηση στις ευρωπαϊκές ανησυχίες ασφαλείας.
Η πραγματικότητα είναι περισσότερο σύνθετη.
Το Ιράν αποτελεί μια μεγάλη χώρα με σημαντικό πληθυσμό, στρατηγική γεωγραφική θέση και ουσιαστική επιρροή στις περιφερειακές εξελίξεις.
Η αντιμετώπισή του αποκλειστικά ως αντικειμένου κυρώσεων και στρατιωτικής πίεσης δεν εξαλείφει αυτά τα χαρακτηριστικά.
Ούτε μπορεί να υποκαταστήσει την ανάγκη διαπραγμάτευσης για τα ζητήματα που βρίσκονται στον πυρήνα της αντιπαράθεσης.
Οι πρόσφατες αμερικανικές και γαλλικές καταγγελίες πρέπει να ερευνηθούν με σοβαρότητα. Όπου προκύπτουν αποδεδειγμένες εγκληματικές ευθύνες, πρέπει να αποδίδονται.
Αλλά η ίδια συνέπεια πρέπει να ισχύει και για πράξεις που στρέφονται εναντίον του ιρανικού πληθυσμού, των πολιτικών υποδομών και της εδαφικής κυριαρχίας της χώρας.
Η διεθνής ασφάλεια δεν μπορεί να στηρίζεται σε δύο διαφορετικά μέτρα δικαιοσύνης: ένα για τη Δύση και ένα για τους αντιπάλους της.
Η Τεχεράνη δεν χρειάζεται να απαλλαγεί από την κριτική για να αναγνωριστεί ότι διαθέτει νόμιμα δικαιώματα ασφαλείας.
Και η Ευρώπη δεν χρειάζεται να εγκαταλείψει την προστασία των πολιτών της για να διατηρήσει τη διπλωματία ως εργαλείο επίλυσης συγκρούσεων.
Το ζητούμενο είναι μια διεθνής τάξη στην οποία οι κατηγορίες θα κρίνονται από αποδείξεις, οι στρατιωτικές ενέργειες από το διεθνές δίκαιο και η ειρήνη δεν θα θεωρείται ένδειξη αδυναμίας.
Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο αν η Ευρώπη μπορεί να προστατευτεί από πιθανές ιρανικές επιχειρήσεις. Είναι αν μπορεί να οικοδομήσει ασφάλεια χωρίς να μετατρέψει την αντιπαράθεση με το Ιράν σε έναν ακόμη πόλεμο χωρίς τέλος.
www.bankingnews.gr
Ο Stevenson, που διετέλεσε ευρωβουλευτής από το 1999 έως το 2014 και έχει αναπτύξει μακροχρόνια πολιτική δράση υπέρ οργανώσεων της ιρανικής αντιπολίτευσης, υποστηρίζει ότι η Ευρώπη πρέπει να εγκαταλείψει τη διπλωματική προσέγγιση έναντι της Τεχεράνης.
Στο επίκεντρο της επιχειρηματολογίας του βρίσκονται οι πρόσφατες γαλλικές καταγγελίες για κυβερνοεπιθέσεις σε εμπορικές εγκαταστάσεις, καθώς και η νέα αμερικανική δικογραφία για σχεδιαζόμενη επίθεση στη βρετανική αεροπορική βάση RAF Fairford.
Η παρέμβαση του πρώην ευρωβουλευτή παρουσιάζει το Ιράν ως μία από τις κυριότερες απειλές για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Ωστόσο, υπάρχει ένα ουσιαστικό πρόβλημα στην προσέγγιση αυτή: οι ενέργειες που αποδίδονται στο Ιράν εξετάζονται απομονωμένα από το ευρύτερο πλαίσιο της στρατιωτικής και γεωπολιτικής αντιπαράθεσης στη Μέση Ανατολή.
Η Τεχεράνη δεν δρα σε ένα περιβάλλον ειρήνης και κανονικών διεθνών σχέσεων. Αντιμετωπίζει χρόνια οικονομικών κυρώσεων, στρατιωτικές απειλές και άμεσες συγκρούσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.
Αυτό το πλαίσιο δεν δικαιολογεί επιθέσεις εναντίον αμάχων ή παράνομες επιχειρήσεις στο εξωτερικό. Είναι όμως απαραίτητο για την κατανόηση της ιρανικής αντίληψης περί εθνικής ασφάλειας.
Οι κυβερνοεπιθέσεις στη Γαλλία και τα ερωτήματα για την απόδοση ευθύνης
Στις 10 Νοεμβρίου 2026, οι γαλλικές αρχές απέδωσαν στην ιρανική μονάδα κυβερνοεπιχειρήσεων Shahid Kaveh μια μεγάλης έκτασης επίθεση εναντίον συστημάτων ψύξης σε περίπου 700 εμπορικές εγκαταστάσεις.
Σύμφωνα με τις γαλλικές υπηρεσίες, οι κυβερνοεισβολείς παρενέβησαν στη λειτουργία βιομηχανικών συστημάτων, προκαλώντας καταστροφές τροφίμων και πυρκαγιές.
Το Παρίσι ανακοίνωσε ότι τα στοιχεία της έρευνας συνδέουν την επιχείρηση με μηχανισμούς που σχετίζονται με τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC).
Πρόκειται για ιδιαίτερα σοβαρή υπόθεση, καθώς οι κυβερνοεπιθέσεις σε πολιτικές υποδομές μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές και να προκαλέσουν εκτεταμένες οικονομικές ζημιές.
Ωστόσο, η δημόσια απόδοση μιας κυβερνοεπίθεσης σε κρατικό φορέα απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση των διαθέσιμων τεχνικών στοιχείων.
Η γαλλική έρευνα επικαλείται κοινές ψηφιακές υποδομές, τεχνικά χαρακτηριστικά προηγούμενων επιθέσεων και άλλα ευρήματα. Δεν πρόκειται συνεπώς για κατηγορία χωρίς ερευνητική βάση.
Από την άλλη πλευρά, η πλήρης τεχνική τεκμηρίωση δεν είναι δημόσια διαθέσιμη για ανεξάρτητο έλεγχο.
Η ουσιαστική απαίτηση πρέπει να είναι η διαφάνεια και η λογοδοσία, όχι η αυτόματη αποδοχή ή απόρριψη των κατηγοριών με γεωπολιτικά κριτήρια.
Το ίδιο μέτρο απόδειξης πρέπει να εφαρμόζεται σε όλες τις κρατικές κυβερνοεπιχειρήσεις, είτε αποδίδονται στο Ιράν είτε σε δυτικές δυνάμεις.
RAF Fairford: Οι αμερικανικές κατηγορίες και η στρατιωτική διάσταση
Ακόμη μεγαλύτερη δημοσιότητα προκάλεσε η ανακοίνωση του αμερικανικού υπουργείου Δικαιοσύνης στις 10 Νοεμβρίου για τρεις κατηγορουμένους που φέρονται να συμμετείχαν σε δίκτυο σχεδιασμού επιθέσεων στην Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, η συγκεκριμένη οργάνωση συνδεόταν με τους Φρουρούς της Επανάστασης και την Kata'ib Hezbollah.
Μία από τις σοβαρότερες καταγγελίες αφορά σχεδιαζόμενη επίθεση στη βάση RAF Fairford της Βρετανίας, η οποία φιλοξενούσε αμερικανικό στρατιωτικό προσωπικό και αεροσκάφη.
Η αμερικανική εισαγγελική έρευνα περιγράφει επικοινωνίες, ενδιάμεσους συνεργάτες και προετοιμασίες που, σύμφωνα με τους εισαγγελείς, συνδέονται με ευρύτερο δίκτυο σχεδόν είκοσι επιθέσεων ή σχεδιαζόμενων επιθέσεων.
Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν αποτελούν ακόμη δικαστικά αποδεδειγμένη ενοχή των κατηγορουμένων.
Παράλληλα, η συγκεκριμένη υπόθεση εγείρει ένα ευρύτερο στρατηγικό ερώτημα.
Οι αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην Ευρώπη δεν είναι απλώς γεωγραφικές παρουσίες χωρίς επιχειρησιακή λειτουργία. Αποτελούν τμήμα ενός διεθνούς στρατιωτικού δικτύου που μπορεί να υποστηρίζει επιχειρήσεις πολύ πέρα από τα ευρωπαϊκά σύνορα.
Το Ιράν αντιμετωπίζει αυτό το δίκτυο ως σημαντικό παράγοντα της στρατιωτικής πίεσης που δέχεται.
Η ύπαρξη στρατιωτικού χαρακτήρα μιας εγκατάστασης, ωστόσο, δεν νομιμοποιεί αυτομάτως μυστικές επιθέσεις σε ξένο έδαφος. Η νομιμότητα εξαρτάται από το διεθνές δίκαιο και τις συγκεκριμένες περιστάσεις.
Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη, ώστε η συζήτηση να μη μετατραπεί σε απλουστευτική αντιπαράθεση μεταξύ δύο αντιμαχόμενων αφηγήσεων.
Η δυτική επιλεκτικότητα και το δικαίωμα του Ιράν στην ασφάλεια
Εκείνο που απουσιάζει αισθητά από την παρέμβαση του Stevenson είναι η αντιμετώπιση των δυτικών στρατιωτικών ενεργειών εναντίον του Ιράν με την ίδια αυστηρότητα.
Γιατί οι καταγγελίες για ιρανικές κυβερνοεπιχειρήσεις παρουσιάζονται ως απόδειξη μιας γενικευμένης απειλής, ενώ οι στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον ιρανικών εγκαταστάσεων συχνά εντάσσονται στη λογική της «προληπτικής ασφάλειας»;
Ποιος καθορίζει τα όρια της αυτοάμυνας και ποιος αποφασίζει ποια στρατιωτική δραστηριότητα αποτελεί απειλή για τη διεθνή ειρήνη;
Αυτά είναι ερωτήματα που δεν μπορούν να παρακαμφθούν.
Η Τεχεράνη υποστηρίζει διαχρονικά ότι το πυραυλικό και αμυντικό της πρόγραμμα αποτελεί αναγκαίο μέσο αποτροπής απέναντι σε στρατιωτικά ισχυρότερους αντιπάλους.
Η στρατηγική αυτή βασίζεται στην εκτίμηση ότι η χώρα δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά σε διεθνείς εγγυήσεις ασφαλείας, ιδιαίτερα όταν αντιμετωπίζει απειλές χρήσης στρατιωτικής ισχύος.
Η θέση αυτή δεν απαλλάσσει την ιρανική κυβέρνηση από τις διεθνείς υποχρεώσεις της. Αναδεικνύει, όμως, ότι η ασφάλεια δεν μπορεί να αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο των δυτικών κρατών.
Το Ιράν έχει δικαίωμα στην εθνική κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα και την προστασία του πληθυσμού του, όπως ακριβώς κάθε άλλο κράτος.
Η αναγνώριση αυτού του δικαιώματος αποτελεί προϋπόθεση για μια ισορροπημένη διπλωματική προσέγγιση.
Οι παλαιότερες υποθέσεις και η ανάγκη ιστορικής ακρίβειας
Ο Stevenson επικαλείται επίσης σειρά παλαιότερων υποθέσεων, μεταξύ των οποίων οι δολοφονίες Ιρανών Κούρδων αντιφρονούντων στο Βερολίνο το 1992 και η συνωμοσία βομβιστικής επίθεσης στο Villepinte της Γαλλίας το 2018.
Οι υποθέσεις αυτές δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως απλές, αναπόδεικτες πολιτικές καταγγελίες.
Στην πρώτη περίπτωση, γερμανικό δικαστήριο απέδωσε ευθύνη για την οργάνωση των δολοφονιών στην ιρανική πολιτική ηγεσία της εποχής.
Στη δεύτερη, ο Ιρανός διπλωμάτης Assadollah Assadi καταδικάστηκε το 2021 από βελγικό δικαστήριο για τη συμμετοχή του σε σχέδιο τρομοκρατικής επίθεσης.
Η ύπαρξη δικαστικών αποφάσεων επιβάλλει να αναγνωρίζεται η ιστορική βαρύτητα των συγκεκριμένων περιστατικών.
Ωστόσο, η απόδοση ευθύνης για παλαιότερες εγκληματικές ενέργειες δεν υποκαθιστά την ανάγκη αυτοτελούς απόδειξης για κάθε νέα κατηγορία.
Η διεθνής δικαιοσύνη δεν μπορεί να λειτουργεί με τη λογική ότι ένας κρατικός μηχανισμός είναι αυτομάτως υπεύθυνος για κάθε μεταγενέστερο περιστατικό επειδή έχει βεβαρημένο ιστορικό.
Αυτό δεν αποτελεί υπεράσπιση της ατιμωρησίας. Αποτελεί υπεράσπιση της ίδιας της αρχής της δικαιοσύνης.
Μπορεί η Ευρώπη να έχει πολιτική απέναντι στο Ιράν χωρίς να ακολουθεί την Ουάσιγκτον;
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα είναι η δυνατότητα της Ευρώπης να διαμορφώσει ανεξάρτητη πολιτική έναντι της Τεχεράνης.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει κάθε δικαίωμα να προστατεύει τους πολίτες της, να ερευνά απειλές ασφαλείας και να επιβάλλει κυρώσεις όταν υπάρχουν επαρκή στοιχεία παραβιάσεων.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η μόνη διαθέσιμη επιλογή είναι η διαρκής κλιμάκωση της αντιπαράθεσης.
Η πλήρης διακοπή των διπλωματικών διαύλων θα μπορούσε να περιορίσει τις δυνατότητες αποκλιμάκωσης, ιδιαίτερα σε μια περίοδο αυξημένου κινδύνου περιφερειακής σύγκρουσης.
Η ιστορία των σχέσεων Δύσης και Ιράν δείχνει ότι υπήρξαν περίοδοι κατά τις οποίες οι διαπραγματεύσεις απέφεραν συγκεκριμένα αποτελέσματα, όπως η πυρηνική συμφωνία του 2015.
Η μετέπειτα αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από τη συμφωνία το 2018 αποτέλεσε σημαντικό πλήγμα στην εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο πλευρών.
Επομένως, η άποψη ότι η διπλωματία έχει αποτύχει ολοκληρωτικά παραβλέπει τόσο τις προηγούμενες συμφωνίες όσο και τις ευθύνες για τη διάρρηξή τους.
Το πραγματικό δίλημμα της Ευρώπης
Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια ουσιαστική επιλογή στρατηγικής.
Μπορεί να αντιμετωπίζει το Ιράν αποκλειστικά ως απειλή, στηρίζοντας μια πολιτική αυξανόμενων πιέσεων και αποκλεισμού.
Μπορεί, επίσης, να επιδιώξει μια πιο σύνθετη προσέγγιση, η οποία θα συνδυάζει την αντιμετώπιση συγκεκριμένων παραβιάσεων με τη διατήρηση διαύλων επικοινωνίας και την αναγνώριση των νόμιμων ανησυχιών ασφαλείας όλων των εμπλεκομένων.
Η δεύτερη προσέγγιση δεν απαιτεί πολιτική συμφωνία με το ιρανικό καθεστώς ούτε σιωπή απέναντι σε ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Απαιτεί, όμως, την εγκατάλειψη της αντίληψης ότι η ασφάλεια της Ευρώπης μπορεί να εξασφαλιστεί αποκλειστικά μέσω της αποδυνάμωσης του Ιράν.
Η προστασία των Ευρωπαίων πολιτών και ο σεβασμός της ιρανικής κυριαρχίας δεν είναι αλληλοαποκλειόμενοι στόχοι.
Αντίθετα, μπορούν να αποτελέσουν τις δύο βασικές αρχές μιας πολιτικής που θα επιδιώκει την αποτροπή νέων επιθέσεων και την αποφυγή ενός γενικευμένου πολέμου.
Η Τεχεράνη δεν μπορεί να απουσιάζει από την εξίσωση της ειρήνης
Το βασικό αδύναμο σημείο της συλλογιστικής του Stevenson είναι η πεποίθηση ότι η απομόνωση του Ιράν αποτελεί τη μόνη αξιόπιστη απάντηση στις ευρωπαϊκές ανησυχίες ασφαλείας.
Η πραγματικότητα είναι περισσότερο σύνθετη.
Το Ιράν αποτελεί μια μεγάλη χώρα με σημαντικό πληθυσμό, στρατηγική γεωγραφική θέση και ουσιαστική επιρροή στις περιφερειακές εξελίξεις.
Η αντιμετώπισή του αποκλειστικά ως αντικειμένου κυρώσεων και στρατιωτικής πίεσης δεν εξαλείφει αυτά τα χαρακτηριστικά.
Ούτε μπορεί να υποκαταστήσει την ανάγκη διαπραγμάτευσης για τα ζητήματα που βρίσκονται στον πυρήνα της αντιπαράθεσης.
Οι πρόσφατες αμερικανικές και γαλλικές καταγγελίες πρέπει να ερευνηθούν με σοβαρότητα. Όπου προκύπτουν αποδεδειγμένες εγκληματικές ευθύνες, πρέπει να αποδίδονται.
Αλλά η ίδια συνέπεια πρέπει να ισχύει και για πράξεις που στρέφονται εναντίον του ιρανικού πληθυσμού, των πολιτικών υποδομών και της εδαφικής κυριαρχίας της χώρας.
Η διεθνής ασφάλεια δεν μπορεί να στηρίζεται σε δύο διαφορετικά μέτρα δικαιοσύνης: ένα για τη Δύση και ένα για τους αντιπάλους της.
Η Τεχεράνη δεν χρειάζεται να απαλλαγεί από την κριτική για να αναγνωριστεί ότι διαθέτει νόμιμα δικαιώματα ασφαλείας.
Και η Ευρώπη δεν χρειάζεται να εγκαταλείψει την προστασία των πολιτών της για να διατηρήσει τη διπλωματία ως εργαλείο επίλυσης συγκρούσεων.
Το ζητούμενο είναι μια διεθνής τάξη στην οποία οι κατηγορίες θα κρίνονται από αποδείξεις, οι στρατιωτικές ενέργειες από το διεθνές δίκαιο και η ειρήνη δεν θα θεωρείται ένδειξη αδυναμίας.
Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο αν η Ευρώπη μπορεί να προστατευτεί από πιθανές ιρανικές επιχειρήσεις. Είναι αν μπορεί να οικοδομήσει ασφάλεια χωρίς να μετατρέψει την αντιπαράθεση με το Ιράν σε έναν ακόμη πόλεμο χωρίς τέλος.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών