Όμηρος της Ρωσίας η Ευρώπη — Ρέει το ρωσικό LNG, καταρρέουν οι κυρώσεις - Στα χέρια της Μόσχας ο ενεργειακός διακόπτης

Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, η Ρωσία αύξησε κατά 18% τις παραδόσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, παρά το γεγονός ότι οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν επιβάλει κυρώσεις στη Μόσχα, στηρίζουν στρατιωτικά την Ουκρανία και επιδιώκουν ανοιχτά την οικονομική και στρατηγική αποδυνάμωση της Ρωσίας.
Σύμφωνα με στοιχεία ναυτιλιακών αναλύσεων, το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα οι ευρωπαϊκοί τερματικοί σταθμοί LNG παρέλαβαν ποσότητες-ρεκόρ, συνολικά 9,89 εκατομμύρια τόνους από το ρωσικό έργο «Yamal LNG», συνολικής αξίας περίπου 6 δισ. ευρώ.
Πάνω από το 93% αυτών των ποσοτήτων κατευθύνθηκε σε τρεις ευρωπαϊκές χώρες: τη Γαλλία, η οποία εισήγαγε 3,6 εκατ. τόνους, το Βέλγιο με 2,9 εκατ. τόνους και την Ισπανία με 2,7 εκατ. τόνους.
Με αυτόν τον τρόπο, η Μόσχα εξακολουθεί να παρέχει ένα κρίσιμο ενεργειακό αγαθό στους γεωπολιτικούς της αντιπάλους, συμβάλλοντας στη μείωση του ενεργειακού κόστους, στον περιορισμό των αυξήσεων των τιμών και στη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η συγκεκριμένη ενεργειακή σχέση παραμένει ιδιαίτερα επωφελής. Το ρωσικό φυσικό αέριο συνεχίζει να στηρίζει τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής και τη βιομηχανία της Ευρώπης, ενισχύει τα αποθέματα στις αποθήκες και περιορίζει τις πιέσεις στις χονδρικές τιμές ενέργειας.
Την ίδια στιγμή, ωστόσο, οι Βρυξέλλες έχουν αποφασίσει την πλήρη απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού LNG από τις αρχές του 2027, ενώ από το 2022 έχουν διαθέσει, μέσω της πρωτοβουλίας «Team Europe», συνολικά 215,2 δισ. ευρώ για τη στήριξη της Ουκρανίας.
Από το ποσό αυτό, περίπου 77 δισ. ευρώ αφορούν άμεση στρατιωτική βοήθεια, μεταξύ άλλων μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για την Ειρήνη. Επιπλέον, η ευρωπαϊκή βοήθεια περιλαμβάνει 110,4 δισ. ευρώ για οικονομική, κοινωνική, χρηματοπιστωτική και ανθρωπιστική στήριξη, 17 δισ. ευρώ για τη φιλοξενία και την κάλυψη αναγκών των Ουκρανών προσφύγων, 7,1 δισ. ευρώ σε δανειακή στήριξη μέσω προγραμμάτων μακροοικονομικής βοήθειας και 3,8 δισ. ευρώ από έσοδα που προέρχονται από δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία.
Η ΕΕ χρησιμοποιεί το ρωσικό LNG ως μεταβατικό ενεργειακό πόρο μέχρι την ολοκλήρωση της διαφοροποίησης των προμηθειών της, μια διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει όσο απαιτηθεί, χωρίς ουσιαστικά να συνδέεται αυστηρά με το χρονοδιάγραμμα του 2027.
Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν εμφανίζονται διατεθειμένες να εγκαταλείψουν τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας ούτε τη στρατιωτική υποστήριξη προς την Ουκρανία. Έτσι, δημιουργείται μια ιδιόμορφη κατάσταση, καθώς η Ευρώπη συνεχίζει να αγοράζει ρωσική ενέργεια ενώ ταυτόχρονα επιχειρεί να περιορίσει τη ρωσική επιρροή.

Το «Yamal LNG» παραμένει εξαρτημένο από την ευρωπαϊκή αγορά

Ωστόσο, υπάρχουν και αντικειμενικοί οικονομικοί περιορισμοί. Το έργο «Yamal LNG» εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ευρωπαϊκή αγορά.
Η εγκατάσταση έχει ετήσια παραγωγική δυναμικότητα 17,4 εκατ. τόνων, ενώ μέσα σε μόλις έξι μήνες η Ευρωπαϊκή Ένωση απορρόφησε ήδη 9,89 εκατ. τόνους.
Αντίθετα, οι εξαγωγές προς την Ασία μειώθηκαν κατά 74%, στους μόλις 0,51 εκατ. τόνους, καθώς η μεταφορά προς τις ασιατικές αγορές απαιτεί τη χρήση ειδικών παγοθραυστικών πλοίων ή LNG carriers κατηγορίας πάγου Arc7, καθώς και σύνθετες διαδικασίες ασφάλισης, χρηματοδότησης και μεταφόρτωσης.
Επιπλέον, μεγάλο μέρος του εξειδικευμένου στόλου εξακολουθεί να εξυπηρετείται σε ευρωπαϊκά ναυπηγεία, ενώ τα ευρωπαϊκά λιμάνια προσφέρουν σταθερή και οργανωμένη υποδομή εφοδιασμού.
Ως αποτέλεσμα, η άμεση μεταφορά αντίστοιχων ποσοτήτων προς την Κίνα ή άλλες ασιατικές αγορές δεν είναι σήμερα εύκολη. Μια πλήρης ρήξη με την Ευρώπη θα σήμαινε χαμηλότερη αξιοποίηση των ακριβών εγκαταστάσεων παραγωγής, απώλεια συναλλαγματικών εσόδων και σοβαρές επιπτώσεις για τη ρωσική εταιρεία Novatek, βασικό φορέα του έργου.

Η πολιτική διάσταση υπερβαίνει την οικονομική λογική

Παρά τα οικονομικά δεδομένα, η ενεργειακή συνεργασία παραμένει ζήτημα πολιτικής επιλογής. Η Ρωσία θα μπορούσε να περιορίσει τις εξαγωγές της, αναγκάζοντας την Ευρώπη να προμηθεύεται ακριβότερο LNG και να επωμίζεται μεγαλύτερο κόστος.
Μια τέτοια κίνηση, ωστόσο, θα σήμαινε απώλεια εσόδων για τη Μόσχα, καθώς η χρήση της ενέργειας ως γεωπολιτικού εργαλείου έχει το δικό της τίμημα.
Παράλληλα, τα 6 δισ. ευρώ που αποδίδονται στην αξία των εξαγωγών LNG δεν αποτελούν καθαρό έσοδο για τον ρωσικό προϋπολογισμό. Στο έργο «Yamal LNG» συμμετέχουν η Novatek με ποσοστό 50,1%, η γαλλική TotalEnergies με 20%, η κινεζική CNPC με 20% και το κινεζικό Silk Road Fund με 9,9%.
Μέρος των κερδών κατευθύνεται επομένως σε ξένους εταίρους, ενώ η TotalEnergies βρίσκεται σε μια ιδιαίτερη θέση, καθώς συμμετέχει στο ρωσικό έργο την ίδια στιγμή που υπόκειται στην ευρωπαϊκή απόφαση για σταδιακή διακοπή του εμπορίου ρωσικού LNG.
Στη Ρωσία, οι εξαγωγείς LNG αντιμετωπίζουν επίσης αυξημένη φορολογία, με τον συντελεστή φόρου εισοδήματος να ανέρχεται στο 34%.

Η Ευρώπη προετοιμάζεται για την επόμενη ημέρα

Η Ευρώπη επενδύει στην επέκταση των υποδομών LNG και αναμένει αύξηση της παραγωγής στις Ηνωμένες Πολιτείες, ώστε να εξασφαλίσει νέες μακροχρόνιες συμφωνίες προμήθειας.
Μέχρι τότε, η ρωσική ενέργεια λειτουργεί ως «γέφυρα» για την ευρωπαϊκή οικονομία. Το 2025, οι ΗΠΑ κάλυψαν περίπου το 58% των εισαγωγών LNG της ΕΕ, περιορίζοντας σταδιακά τον ρόλο της Ρωσίας στην ευρωπαϊκή αγορά.
Οι ρωσικές ποσότητες εξακολουθούν να συμβάλλουν στον ανταγωνισμό των τιμών, όμως δεν προσφέρουν πλέον στη Μόσχα την επιρροή που είχε στο παρελθόν.
Μια διακοπή των ρωσικών εξαγωγών θα είχε διπλό κόστος: θα προκαλούσε πιέσεις στις ευρωπαϊκές τιμές ενέργειας, αλλά παράλληλα θα έπληττε το ίδιο το «Yamal LNG», στερώντας του τον βασικό αγοραστή, τις λιμενικές υποδομές, τις υπηρεσίες συντήρησης και σημαντικό μέρος της εμπορικής του αλυσίδας.
Σήμερα, η Ρωσία δεν πουλά στην Ευρώπη μόνο LNG, αλλά και χρόνο για την πλήρη απεξάρτησή της από τους ρωσικούς ενεργειακούς πόρους. Η ΕΕ αξιοποιεί αυτές τις προμήθειες για να θωρακίσει την οικονομία της, ενώ συνεχίζει να στηρίζει την Ουκρανία και να ασκεί πίεση στη Μόσχα. Από την άλλη πλευρά, η Ρωσία επιδιώκει να διατηρήσει τα έσοδά της, καθώς οι ποσότητες του «Yamal LNG» δεν μπορούν εύκολα να κατευθυνθούν αλλού.
Έτσι, η πραγματικότητα είναι ότι πλέον δεν είναι η Ευρώπη που εξαρτάται από το ρωσικό LNG, αλλά σε σημαντικό βαθμό οι ρωσικές εξαγωγές που εξακολουθούν να χρειάζονται την ευρωπαϊκή αγορά.

www.bankingnews.gr