Το ερώτημα είναι αν οι ελληνικές τράπεζες μπορούν να απορροφήσουν το νέο «χτύπημα» χωρίς ουσιαστικές επιπτώσεις...
Η νέα απόφαση του Άρειου Πάγου για τον Νόμο Κατσέλη επαναφέρει την αβεβαιότητα στο τραπεζικό σύστημα, ανατρέποντας δεδομένα που θεωρούνταν κλεισμένα.
Η Goldman Sachs κάνει λόγο για σκηνικό… θρίλερ, με την αγορά να σταθμίζει το πιθανό κόστος.
Το ερώτημα είναι αν οι ελληνικές τράπεζες μπορούν να απορροφήσουν το νέο «χτύπημα» χωρίς ουσιαστικές επιπτώσεις.
Ειδικότερα, όπως επισημαίνει η αμερικανική τράπεζα, ο Νόμος 3869/2010, ευρέως γνωστός ως Νόμος Κατσέλη, θεσπίστηκε το 2010 στην Ελλάδα για να στηρίξει δανειολήπτες που αντιμετώπιζαν οικονομικές δυσκολίες.
Ο νόμος επέτρεπε στους οφειλέτες να μειώσουν την αξία του στεγαστικού τους δανείου που βάρυνε την κύρια κατοικία τους και να αποπληρώσουν το υπόλοιπο μέσω πολυετούς προγράμματος.
Οι ειδικές διατάξεις προστασίας της κύριας κατοικίας που προβλέπονταν από τον Νόμο Κατσέλη έληξαν το 2019 και αντικαταστάθηκαν από διαφορετικό πλαίσιο αφερεγγυότητας.
Ο Άρειος Πάγος έκρινε πρόσφατα ότι οι τόκοι για τα δάνεια του Νόμου Κατσέλη θα πρέπει να υπολογίζονται επί των μηνιαίων δόσεων και όχι επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου, μειώνοντας τα αναμενόμενα συμβατικά έσοδα από τόκους.
Παρότι αρκετές λεπτομέρειες εφαρμογής παραμένουν ασαφείς, σημειώνουμε ότι η πλειονότητα αυτών των δανείων έχει τιτλοποιηθεί και πωληθεί, αφαιρούμενη σε μεγάλο βαθμό από τους ισολογισμούς των τραπεζών.
Ποιο είναι το υπόβαθρο του Νόμου Κατσέλη;
Οι δανειολήπτες σε δυσχέρεια μπορούσαν να αιτηθούν προστασία μέσω του κατά τόπον αρμόδιου Ειρηνοδικείου και να μειώσουν την αξία της οφειλής τους στο 85% της φορολογητέας αξίας της κύριας κατοικίας τους (το όριο αυτό καταργήθηκε αργότερα, αν και λαμβάνονταν υπόψη ορισμένες άλλες προϋποθέσεις).
Το δικαστήριο ανέστελλε αρχικά κάθε πλειστηριασμό ή κατάσχεση της κύριας κατοικίας, ενώ οι καταβολές προς τους πιστωτές συχνά μειώνονταν έως την εκδίκαση της υπόθεσης.
Το εναπομείναν υπόλοιπο αποπληρωνόταν στη συνέχεια μέσω πολυετούς προγράμματος (αρχικά έως 20 έτη και αργότερα έως 35), με το ύψος της αποπληρωμής να βασίζεται στην ικανότητα πληρωμής του δανειολήπτη, αφού ληφθούν υπόψη οι εύλογες δαπάνες διαβίωσης.
Πόσα άτομα υπάγονται στον Νόμο Κατσέλη και ποιο είναι το ονομαστικό ποσό (€ δισ.);
Σύμφωνα με την Goldman Sachs, δεν υπάρχει τακτική, επίσημη πληροφόρηση σχετικά με τον αριθμό των υπαγόμενων προσώπων ή το ύψος των δανείων που προστατεύονται από τον Νόμο Κατσέλη.
Ορισμένες δημοσιογραφικές πηγές αναφέρουν ποσά της τάξης των €12–13 δισ. και 250–350 χιλ. άτομα, ενώ άλλες κάνουν λόγο για χαμηλότερα ποσά, περίπου €6 δισ.
Ανεξαρτήτως του συνολικού μεγέθους σε επίπεδο κλάδου, η καθαρή έκθεση που παραμένει στους ισολογισμούς των τραπεζών είναι σημαντικά χαμηλότερη, δεδομένου ότι η πλειονότητα αυτών των δανείων έχει τιτλοποιηθεί και πωληθεί μέσω του Σχεδίου Προστασίας Περιουσιακών Στοιχείων «Ηρακλής» (HAPS).
Το HAPS ήταν ένα κυβερνητικό πρόγραμμα που εφαρμόστηκε στην Ελλάδα το 2019 για να βοηθήσει τις τράπεζες να εξυγιάνουν τους ισολογισμούς τους από μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα, με τη στήριξη κρατικών εγγυήσεων για τις ανώτερες ομολογιακές τάξεις των τιτλοποιημένων δανείων.
Τι τόνιζε η πρόσφατη δικαστική απόφαση;
Στις 5 Φεβρουαρίου 2026, ο Άρειος Πάγος αποφάνθηκε σχετικά με τους τόκους που καταβάλλονται από οφειλέτες οι οποίοι είχαν ρυθμίσει τα χρέη τους βάσει του Νόμου Κατσέλη.
Σε αντίθεση με ένα τυπικό δάνειο, όπου οι τόκοι υπολογίζονται επί του συνολικού ανεξόφλητου ποσού, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι οι τόκοι για τα δάνεια του Νόμου Κατσέλη θα πρέπει να υπολογίζονται επί των μηνιαίων δόσεων, μειώνοντας τα αναμενόμενα συμβατικά έσοδα από τόκους.
Τι ακολουθεί;
Ο Άρειος Πάγος δεν έχει ακόμη δημοσιεύσει το πλήρες σκεπτικό της απόφασης, γεγονός που δημιουργεί αβεβαιότητα ως προς τις λεπτομέρειες εφαρμογής.
Για παράδειγμα, δεν είναι σαφές αν η απόφαση θα έχει αναδρομική ή μόνο μελλοντική ισχύ.
Σε περίπτωση αναδρομικής εφαρμογής, ο αντίκτυπος ενδέχεται να μετριαστεί από το γεγονός ότι σημαντικό μέρος των δανείων του Νόμου Κατσέλη δεν έφερε τόκους κατά τα πρώτα έτη εφαρμογής.
Επιπλέον, ενδέχεται να υπάρξουν επιπλοκές σε περιπτώσεις αποβιωσάντων δικαιούχων, συνοφειλετών, εγγυητών κ.λπ., οι οποίοι ενδεχομένως να μην δικαιούνται την ίδια μεταχείριση με τους αρχικούς δανειολήπτες που συνεχίζουν να καταβάλλουν δόσεις.
Νέες τιμές-στόχοι
Με ορίζοντα το 2027 και βασικό εργαλείο αποτίμησης τον δείκτη P/E, οι εκτιμήσεις της Goldman Sachs για τις τέσσερις συστημικές τράπεζες σκιαγραφούν σημαντικά περιθώρια ανόδου, αλλά και σαφείς κινδύνους που θα μπορούσαν να ανατρέψουν το θετικό σενάριο.
Σε ό,τι αφορά τη Εurobank, η αποτίμηση βασίζεται σε πολλαπλασιαστή 10,5x επί των εκτιμώμενων κερδών ανά μετοχή (EPS) του 2027, οδηγώντας σε τιμή-στόχο €5,00.
Θετικό σενάριο: Διατήρηση ισχυρής πιστωτικής επέκτασης, ανθεκτικά καθαρά επιτοκιακά περιθώρια και σταθερή βελτίωση του κόστους πιστωτικού κινδύνου, σε συνδυασμό με ισχυρή κεφαλαιακή δημιουργία και ελκυστικές διανομές.
Καθοδικοί κίνδυνοι: Πιθανή επιβράδυνση της αύξησης δανείων, συμπίεση επιτοκιακών περιθωρίων, αυξημένο λειτουργικό κόστος ή επενδυτικές δαπάνες, καθώς και χαμηλότερη δημιουργία κεφαλαίου.
Σε ό,τι αφορά την Τράπεζα Πειραιώς, με δείκτη P/E 10,25x στα εκτιμώμενα κέρδη του 2027, η τιμή-στόχος τοποθετείται στα €10,50.
Θετικό σενάριο: Σταθερή ενίσχυση εσόδων από δάνεια, έλεγχος κόστους και περαιτέρω αποκλιμάκωση των προβλέψεων για επισφάλειες, που θα στηρίξουν τη δυναμική κερδοφορίας και τις αποδόσεις προς τους μετόχους.
Καθοδικοί κίνδυνοι: Ασθενέστερη πιστωτική ανάπτυξη, έντονη πίεση στα καθαρά επιτοκιακά περιθώρια, αύξηση λειτουργικών ή πιστωτικών δαπανών και περιορισμένη κεφαλαιακή ενίσχυση.
Σε ό,τι αφορά την Alpha Bank, η αποτίμηση με P/E 10,0x στα EPS του 2027 οδηγεί σε τιμή-στόχο €5,10.
Θετικό σενάριο: Επιτάχυνση της πιστωτικής επέκτασης και ισχυρότερη αύξηση προμηθειών, σε συνδυασμό με αποτελεσματικό έλεγχο κόστους και ενίσχυση κεφαλαίων.
Καθοδικοί κίνδυνοι: Υστέρηση εσόδων λόγω επιβράδυνσης δανείων ή χαμηλότερης ανάπτυξης προμηθειών, αύξηση πιστωτικού ή λειτουργικού κόστους και χαμηλότερη παραγωγή κεφαλαίου.
Τέλος, σε ό,τι αφορά την Εθνική Τράπεζα, η αποτίμηση βασίζεται σε υψηλότερο πολλαπλασιαστή 11,25x στα κέρδη του 2027, με τιμή-στόχο €16,75 και σύσταση Ουδέτερη.
Ανοδικό σενάριο: Ταχύτερη αύξηση δανείων, διεύρυνση καθαρών επιτοκιακών περιθωρίων, χαμηλότερα του αναμενομένου κόστη και ισχυρή κεφαλαιακή δημιουργία που θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλότερες διανομές. Επιπλέον, ενδεχόμενες στρατηγικές κινήσεις M&A με θετικό αποτύπωμα θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ενισχυτικά.
Καθοδικό σενάριο: Επιβράδυνση της ανάπτυξης, συμπίεση περιθωρίων, αύξηση λειτουργικών και πιστωτικών δαπανών ή κινήσεις εξαγορών με αρνητικό αντίκτυπο στα κεφάλαια.
Κοινός παρονομαστής για τον κλάδο παραμένει η πορεία της πιστωτικής επέκτασης, η ανθεκτικότητα των καθαρών επιτοκιακών περιθωρίων και η εξέλιξη του κόστους πιστωτικού κινδύνου. Εφόσον το βασικό μακροοικονομικό σενάριο επιβεβαιωθεί, οι αποτιμήσεις υποδεικνύουν περιθώρια ανόδου. Ωστόσο, οποιαδήποτε ανατροπή στις συνθήκες ρευστότητας, στην ποιότητα ενεργητικού ή στο κόστος χρήματος θα μπορούσε να μεταβάλει ουσιαστικά την επενδυτική εικόνα των ελληνικών τραπεζών.
www.bankingnews.gr
Η Goldman Sachs κάνει λόγο για σκηνικό… θρίλερ, με την αγορά να σταθμίζει το πιθανό κόστος.
Το ερώτημα είναι αν οι ελληνικές τράπεζες μπορούν να απορροφήσουν το νέο «χτύπημα» χωρίς ουσιαστικές επιπτώσεις.
Ειδικότερα, όπως επισημαίνει η αμερικανική τράπεζα, ο Νόμος 3869/2010, ευρέως γνωστός ως Νόμος Κατσέλη, θεσπίστηκε το 2010 στην Ελλάδα για να στηρίξει δανειολήπτες που αντιμετώπιζαν οικονομικές δυσκολίες.
Ο νόμος επέτρεπε στους οφειλέτες να μειώσουν την αξία του στεγαστικού τους δανείου που βάρυνε την κύρια κατοικία τους και να αποπληρώσουν το υπόλοιπο μέσω πολυετούς προγράμματος.
Οι ειδικές διατάξεις προστασίας της κύριας κατοικίας που προβλέπονταν από τον Νόμο Κατσέλη έληξαν το 2019 και αντικαταστάθηκαν από διαφορετικό πλαίσιο αφερεγγυότητας.
Ο Άρειος Πάγος έκρινε πρόσφατα ότι οι τόκοι για τα δάνεια του Νόμου Κατσέλη θα πρέπει να υπολογίζονται επί των μηνιαίων δόσεων και όχι επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου, μειώνοντας τα αναμενόμενα συμβατικά έσοδα από τόκους.
Παρότι αρκετές λεπτομέρειες εφαρμογής παραμένουν ασαφείς, σημειώνουμε ότι η πλειονότητα αυτών των δανείων έχει τιτλοποιηθεί και πωληθεί, αφαιρούμενη σε μεγάλο βαθμό από τους ισολογισμούς των τραπεζών.
Ποιο είναι το υπόβαθρο του Νόμου Κατσέλη;
Οι δανειολήπτες σε δυσχέρεια μπορούσαν να αιτηθούν προστασία μέσω του κατά τόπον αρμόδιου Ειρηνοδικείου και να μειώσουν την αξία της οφειλής τους στο 85% της φορολογητέας αξίας της κύριας κατοικίας τους (το όριο αυτό καταργήθηκε αργότερα, αν και λαμβάνονταν υπόψη ορισμένες άλλες προϋποθέσεις).
Το δικαστήριο ανέστελλε αρχικά κάθε πλειστηριασμό ή κατάσχεση της κύριας κατοικίας, ενώ οι καταβολές προς τους πιστωτές συχνά μειώνονταν έως την εκδίκαση της υπόθεσης.
Το εναπομείναν υπόλοιπο αποπληρωνόταν στη συνέχεια μέσω πολυετούς προγράμματος (αρχικά έως 20 έτη και αργότερα έως 35), με το ύψος της αποπληρωμής να βασίζεται στην ικανότητα πληρωμής του δανειολήπτη, αφού ληφθούν υπόψη οι εύλογες δαπάνες διαβίωσης.
Πόσα άτομα υπάγονται στον Νόμο Κατσέλη και ποιο είναι το ονομαστικό ποσό (€ δισ.);
Σύμφωνα με την Goldman Sachs, δεν υπάρχει τακτική, επίσημη πληροφόρηση σχετικά με τον αριθμό των υπαγόμενων προσώπων ή το ύψος των δανείων που προστατεύονται από τον Νόμο Κατσέλη.
Ορισμένες δημοσιογραφικές πηγές αναφέρουν ποσά της τάξης των €12–13 δισ. και 250–350 χιλ. άτομα, ενώ άλλες κάνουν λόγο για χαμηλότερα ποσά, περίπου €6 δισ.
Ανεξαρτήτως του συνολικού μεγέθους σε επίπεδο κλάδου, η καθαρή έκθεση που παραμένει στους ισολογισμούς των τραπεζών είναι σημαντικά χαμηλότερη, δεδομένου ότι η πλειονότητα αυτών των δανείων έχει τιτλοποιηθεί και πωληθεί μέσω του Σχεδίου Προστασίας Περιουσιακών Στοιχείων «Ηρακλής» (HAPS).
Το HAPS ήταν ένα κυβερνητικό πρόγραμμα που εφαρμόστηκε στην Ελλάδα το 2019 για να βοηθήσει τις τράπεζες να εξυγιάνουν τους ισολογισμούς τους από μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα, με τη στήριξη κρατικών εγγυήσεων για τις ανώτερες ομολογιακές τάξεις των τιτλοποιημένων δανείων.
Τι τόνιζε η πρόσφατη δικαστική απόφαση;
Στις 5 Φεβρουαρίου 2026, ο Άρειος Πάγος αποφάνθηκε σχετικά με τους τόκους που καταβάλλονται από οφειλέτες οι οποίοι είχαν ρυθμίσει τα χρέη τους βάσει του Νόμου Κατσέλη.
Σε αντίθεση με ένα τυπικό δάνειο, όπου οι τόκοι υπολογίζονται επί του συνολικού ανεξόφλητου ποσού, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι οι τόκοι για τα δάνεια του Νόμου Κατσέλη θα πρέπει να υπολογίζονται επί των μηνιαίων δόσεων, μειώνοντας τα αναμενόμενα συμβατικά έσοδα από τόκους.
Τι ακολουθεί;
Ο Άρειος Πάγος δεν έχει ακόμη δημοσιεύσει το πλήρες σκεπτικό της απόφασης, γεγονός που δημιουργεί αβεβαιότητα ως προς τις λεπτομέρειες εφαρμογής.
Για παράδειγμα, δεν είναι σαφές αν η απόφαση θα έχει αναδρομική ή μόνο μελλοντική ισχύ.
Σε περίπτωση αναδρομικής εφαρμογής, ο αντίκτυπος ενδέχεται να μετριαστεί από το γεγονός ότι σημαντικό μέρος των δανείων του Νόμου Κατσέλη δεν έφερε τόκους κατά τα πρώτα έτη εφαρμογής.
Επιπλέον, ενδέχεται να υπάρξουν επιπλοκές σε περιπτώσεις αποβιωσάντων δικαιούχων, συνοφειλετών, εγγυητών κ.λπ., οι οποίοι ενδεχομένως να μην δικαιούνται την ίδια μεταχείριση με τους αρχικούς δανειολήπτες που συνεχίζουν να καταβάλλουν δόσεις.
Νέες τιμές-στόχοι
Με ορίζοντα το 2027 και βασικό εργαλείο αποτίμησης τον δείκτη P/E, οι εκτιμήσεις της Goldman Sachs για τις τέσσερις συστημικές τράπεζες σκιαγραφούν σημαντικά περιθώρια ανόδου, αλλά και σαφείς κινδύνους που θα μπορούσαν να ανατρέψουν το θετικό σενάριο.
Σε ό,τι αφορά τη Εurobank, η αποτίμηση βασίζεται σε πολλαπλασιαστή 10,5x επί των εκτιμώμενων κερδών ανά μετοχή (EPS) του 2027, οδηγώντας σε τιμή-στόχο €5,00.
Θετικό σενάριο: Διατήρηση ισχυρής πιστωτικής επέκτασης, ανθεκτικά καθαρά επιτοκιακά περιθώρια και σταθερή βελτίωση του κόστους πιστωτικού κινδύνου, σε συνδυασμό με ισχυρή κεφαλαιακή δημιουργία και ελκυστικές διανομές.
Καθοδικοί κίνδυνοι: Πιθανή επιβράδυνση της αύξησης δανείων, συμπίεση επιτοκιακών περιθωρίων, αυξημένο λειτουργικό κόστος ή επενδυτικές δαπάνες, καθώς και χαμηλότερη δημιουργία κεφαλαίου.
Σε ό,τι αφορά την Τράπεζα Πειραιώς, με δείκτη P/E 10,25x στα εκτιμώμενα κέρδη του 2027, η τιμή-στόχος τοποθετείται στα €10,50.
Θετικό σενάριο: Σταθερή ενίσχυση εσόδων από δάνεια, έλεγχος κόστους και περαιτέρω αποκλιμάκωση των προβλέψεων για επισφάλειες, που θα στηρίξουν τη δυναμική κερδοφορίας και τις αποδόσεις προς τους μετόχους.
Καθοδικοί κίνδυνοι: Ασθενέστερη πιστωτική ανάπτυξη, έντονη πίεση στα καθαρά επιτοκιακά περιθώρια, αύξηση λειτουργικών ή πιστωτικών δαπανών και περιορισμένη κεφαλαιακή ενίσχυση.
Σε ό,τι αφορά την Alpha Bank, η αποτίμηση με P/E 10,0x στα EPS του 2027 οδηγεί σε τιμή-στόχο €5,10.
Θετικό σενάριο: Επιτάχυνση της πιστωτικής επέκτασης και ισχυρότερη αύξηση προμηθειών, σε συνδυασμό με αποτελεσματικό έλεγχο κόστους και ενίσχυση κεφαλαίων.
Καθοδικοί κίνδυνοι: Υστέρηση εσόδων λόγω επιβράδυνσης δανείων ή χαμηλότερης ανάπτυξης προμηθειών, αύξηση πιστωτικού ή λειτουργικού κόστους και χαμηλότερη παραγωγή κεφαλαίου.
Τέλος, σε ό,τι αφορά την Εθνική Τράπεζα, η αποτίμηση βασίζεται σε υψηλότερο πολλαπλασιαστή 11,25x στα κέρδη του 2027, με τιμή-στόχο €16,75 και σύσταση Ουδέτερη.
Ανοδικό σενάριο: Ταχύτερη αύξηση δανείων, διεύρυνση καθαρών επιτοκιακών περιθωρίων, χαμηλότερα του αναμενομένου κόστη και ισχυρή κεφαλαιακή δημιουργία που θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλότερες διανομές. Επιπλέον, ενδεχόμενες στρατηγικές κινήσεις M&A με θετικό αποτύπωμα θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ενισχυτικά.
Καθοδικό σενάριο: Επιβράδυνση της ανάπτυξης, συμπίεση περιθωρίων, αύξηση λειτουργικών και πιστωτικών δαπανών ή κινήσεις εξαγορών με αρνητικό αντίκτυπο στα κεφάλαια.
Κοινός παρονομαστής για τον κλάδο παραμένει η πορεία της πιστωτικής επέκτασης, η ανθεκτικότητα των καθαρών επιτοκιακών περιθωρίων και η εξέλιξη του κόστους πιστωτικού κινδύνου. Εφόσον το βασικό μακροοικονομικό σενάριο επιβεβαιωθεί, οι αποτιμήσεις υποδεικνύουν περιθώρια ανόδου. Ωστόσο, οποιαδήποτε ανατροπή στις συνθήκες ρευστότητας, στην ποιότητα ενεργητικού ή στο κόστος χρήματος θα μπορούσε να μεταβάλει ουσιαστικά την επενδυτική εικόνα των ελληνικών τραπεζών.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών