Η εποχή που η φορολογία αντιμετωπιζόταν ως μια τυπική, εκ των υστέρων υποχρέωση συμμόρφωσης έχει οριστικά παρέλθει. Στο σημερινό περιβάλλον των γεωπολιτικών αναταράξεων, των ψηφιακών αλλαγών και της αυξημένης διαφάνειας, η φορολογική στρατηγική βρίσκεται στην καρδιά κάθε επιχειρηματικής απόφασης.
Μιλώντας στο BankingNews, η Έφη Αδαμίδου, Partner και Head of Tax & Legal στην KPMG, αναλύει πώς διαμορφώνεται το νέο τοπίο. Από τα βήματα εκσυγχρονισμού της Ελλάδας και την έννοια της φορολογικής ετοιμότητας, μέχρι τον κομβικό ρόλο της τεχνολογίας, του AI και την ανάγκη αναβάθμισης των δεξιοτήτων των σύγχρονων φορολογικών επαγγελματιών.
Η φορολογική ανταγωνιστικότητα της κάθε χώρας αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία. Τι κάνει ένα φορολογικό περιβάλλον πραγματικά ελκυστικό για τις επιχειρήσεις και πώς αξιολογείτε τη θέση της Ελλάδας σήμερα;
Βρισκόμαστε σε μία περίοδο σημαντικών αλλαγών στη διεθνή φορολογική πολιτική. Οι χώρες καλούνται από τη μία να προστατεύσουν τη φορολογική τους βάση και από την άλλη να παραμείνουν ανταγωνιστικές στην προσέλκυση επενδύσεων.
Eίναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι η Ελλάδα έχει κάνει τα τελευταία χρόνια ουσιαστικά βήματα προς ένα πιο ανταγωνιστικό και επενδυτικά προσανατολισμένο φορολογικό περιβάλλον. Εξίσου σημαντικός είναι ο ψηφιακός μετασχηματισμός της φορολογικής διοίκησης και η σταδιακή ψηφιοποίηση της φορολογικής συμμόρφωσης.
Αν τα δούμε όλα αυτά μαζί, η κατεύθυνση είναι θετική. Η ανταγωνιστικότητα ενός φορολογικού συστήματος δεν εξαρτάται όμως μόνο από τους φορολογικούς συντελεστές και τα επιμέρους κίνητρα. Εξαρτάται επίσης από το πόσο σύγχρονο, αποτελεσματικό, σταθερό και προβλέψιμο είναι το συνολικό περιβάλλον.
Γιατί η φορολογία είναι σήμερα τόσο σημαντική όταν μια επιχείρηση λαμβάνει στρατηγικές αποφάσεις;
Η φορολογία δεν είναι πλέον μόνο ένα ζήτημα συμμόρφωσης. Σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικής αβεβαιότητας, συνεχών κανονιστικών αλλαγών και ταχύτατης τεχνολογικής εξέλιξης, η φορολογία αποτελεί μία από τις παραμέτρους που πρέπει να εξετάζονται για τη λήψη μιας επιχειρηματικής απόφασης μαζί με τις εμπορικές, χρηματοοικονομικές και λειτουργικές διαστάσεις.
Σχεδόν κάθε σημαντική επιχειρηματική απόφαση μπορεί να έχει και φορολογική διάσταση. Μια επένδυση, μια εξαγορά, η είσοδος σε μια νέα αγορά, μια αλλαγή στο λειτουργικό μοντέλο ή στην εφοδιαστική αλυσίδα της επιχείρησης, όλα αυτά μπορούν να δημιουργήσουν φορολογικές επιπτώσεις.
Για το λόγο αυτό είναι σημαντικό η φορολογία να εντάσσεται ουσιαστικά στον επιχειρηματικό και στρατηγικό σχεδιασμό. Όχι για να καθορίζει την επιχειρηματική στρατηγική, αλλά για να διασφαλίζει ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται έχοντας πλήρη εικόνα των επιπτώσεών τους και να σχεδιάζεται με τον καλύτερα δυνατόν τρόπο.
Γιατί είναι τόσο σημαντικό η φορολογία να συμμετέχει από την αρχή στη λήψη μιας απόφασης;
Γιατί η συμμετοχή από τα αρχικά στάδια είναι καθοριστική. Αν η φορολογική διάσταση εξεταστεί μετά τη λήψη μιας απόφασης, βρίσκεται ουσιαστικά στη θέση να διαχειριστεί τις συνέπειες. Μπορεί να εντοπίσει έναν κίνδυνο ή μια πρόσθετη υποχρέωση, αλλά τα περιθώρια να υιοθετηθούν διαφορετικές επιλογές μπορεί πλέον να είναι περιορισμένα.
Όταν όμως συμμετέχει από την αρχή, η διοίκηση έχει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα. Μπορεί να εξετάσει μαζί τις εμπορικές, οικονομικές, λειτουργικές και φορολογικές παραμέτρους πριν καταλήξει στην απόφαση.
Και αυτό είναι, κατά τη γνώμη μου, το χαρακτηριστικό μιας ώριμης επιχείρησης. Δεν εξετάζει τη φορολογία εκ των υστέρων. Την ενσωματώνει στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
Ποιες εξελίξεις κάνουν αυτή τη σύνδεση μεταξύ φορολογίας και στρατηγικής ακόμη πιο σημαντική;
Σήμερα το περιβάλλον είναι πολύ πιο σύνθετο και αλλάζει συνεχώς. Έχουμε συνεχείς σημαντικές νομοθετικές και κανονιστικές εξελίξεις, μεγαλύτερες απαιτήσεις διαφάνειας, νέες υποχρεώσεις reporting και αυξημένο έλεγχο από τις φορολογικές αρχές σε όλες τις χώρες. Παράλληλα, έχουμε γεωπολιτική αβεβαιότητα, μεταβολές στο διεθνές εμπόριο και σημαντικές τεχνολογικές εξελίξεις. Οι επιχειρήσεις χρειάζεται να παρακολουθούν τι αλλάζει σε όλες τις αγορές όπου έχουν παρουσία και να κατανοούν έγκαιρα πώς αυτές οι αλλαγές μπορεί να επηρεάσουν τις αποφάσεις και τη στρατηγική τους.
Κατά συνέπεια, η διοίκηση δεν μπορεί να εξετάζει τη στρατηγική και τη φορολογία ως δύο διαφορετικά θέματα. Οι φορολογικές εξελίξεις μπορεί να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο υλοποιείται μια στρατηγική επιλογή και, αντίστοιχα, οι επιχειρηματικές αποφάσεις μπορεί να δημιουργούν νέες φορολογικές απαιτήσεις.
Αυτή ακριβώς η αλληλεξάρτηση κάνει τη φορολογία πολύ πιο στρατηγική.
Πού βλέπουμε στην πράξη τη φορολογία να επηρεάζει στρατηγικές αποφάσεις;
Υπάρχουν πολλά παραδείγματα.
Στις επενδύσεις και τις εξαγορές, η φορολογία αποτελεί σημαντικό στοιχείο της συνολικής αξιολόγησης μιας συναλλαγής.
Στις διασυνοριακές δραστηριότητες, οι επιχειρήσεις πρέπει να αξιολογούν έγκαιρα τις φορολογικές επιπτώσεις τόσο της εισόδου σε νέες αγορές και των αλλαγών στο επιχειρηματικό τους μοντέλο, όσο και των ενδοομιλικών συναλλαγών που προκύπτουν και υπόκεινται σε αυξημένο έλεγχο.
Το ίδιο ισχύει για τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τα λειτουργικά μοντέλα, όπου μια εμπορική ή λειτουργική αλλαγή μπορεί να έχει φορολογικές επιπτώσεις σε περισσότερες από μία χώρες.
Υπάρχει επίσης η τεχνολογία και ο ψηφιακός μετασχηματισμός. Ο τρόπος με τον οποίο μια επιχείρηση συλλέγει και διαχειρίζεται τα δεδομένα της επηρεάζει πλέον άμεσα την ικανότητά της να ανταποκρίνεται στις φορολογικές και reporting υποχρεώσεις της.
Άρα, η φορολογία δεν βρίσκεται απομονωμένη σε έναν συγκεκριμένο τομέα. Διατρέχει πολλές από τις σημαντικότερες αποφάσεις μιας σύγχρονης επιχείρησης.
Πώς συνδέεται αυτό με την έννοια της φορολογικής ετοιμότητας (tax readiness) των επιχειρήσεων;
Εδώ ακριβώς πιστεύω ότι αποκτά πραγματικό νόημα το tax readiness των επιχειρήσεων.
Οι φορολογικές διευθύνσεις των επιχειρήσεων πρέπει να είναι κατάλληλα προετοιμασμένες, ώστε να μπορούν να συμμετέχουν ουσιαστικά στις στρατηγικές αποφάσεις.
Χρειάζονται ισχυρή διακυβέρνηση, αποτελεσματικές διαδικασίες, αξιόπιστα δεδομένα, σωστή αξιοποίηση της τεχνολογίας και, φυσικά, ανθρώπους με τις κατάλληλες δεξιότητες.
Χρειάζεται όμως και κάτι ακόμη: σύνδεση με την επιχείρηση.
Μια φορολογική διεύθυνση μπορεί να είναι εξαιρετική τεχνικά. Αν όμως δεν γνωρίζει αρκετά νωρίς τι σχεδιάζει η επιχείρηση ή δεν συμμετέχει στις κατάλληλες συζητήσεις, δεν μπορεί να αξιοποιήσει πλήρως αυτή την τεχνική γνώση.
Άρα, για μένα, tax readiness σημαίνει να έχεις την ικανότητα να μετατρέπεις τη φορολογική γνώση σε έγκαιρη και χρήσιμη επιχειρηματική συμβολή.
Ποιον ρόλο παίζουν τα δεδομένα, η τεχνολογία και το AI σε αυτή τη μετάβαση;
Παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο, αλλά το ουσιαστικό ερώτημα είναι: μας βοηθούν το AI και η τεχνολογία να έχουμε καλύτερη πληροφόρηση, να εντοπίζουμε ζητήματα νωρίτερα και να λαμβάνουμε καλύτερες αποφάσεις;
Για να συμβεί αυτό, χρειάζονται αξιόπιστα δεδομένα. Αν η πληροφορία είναι κατακερματισμένη ή μη συνεπής, ακόμη και η καλύτερη τεχνολογία έχει περιορισμένη αξία.
Γι’ αυτό βλέπω την τεχνολογία ως καταλύτη. Μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τη φορολογική διεύθυνση, αλλά πρέπει να συνδέεται με τις διαδικασίες, τη διακυβέρνηση, τους ανθρώπους και, τελικά, τις ανάγκες της επιχείρησης.
Χρειάζονται και διαφορετικές δεξιότητες από τους φορολογικούς επαγγελματίες;
Ναι, και θεωρώ ότι αυτό είναι καθοριστικό.
Η τεχνική φορολογική γνώση παραμένει η βάση. Δεν αντικαθίσταται. Αλλά πλέον δεν αρκεί από μόνη της.
Ο σύγχρονος φορολογικός επαγγελματίας πρέπει να κατανοεί καλύτερα το επιχειρηματικό μοντέλο, να μπορεί να αξιοποιεί με δεδομένα και τεχνολογία και να συνεργάζεται αποτελεσματικά με διαφορετικές διευθύνσεις μέσα στις επιχειρήσεις.
Και ίσως το σημαντικότερο, πρέπει να μπορεί να μεταφράζει ένα σύνθετο φορολογικό ζήτημα σε μια σαφή επιχειρηματική επίπτωση.
Η διοίκηση δεν χρειάζεται μόνο να γνωρίζει τι λέει η φορολογική νομοθεσία. Χρειάζεται να γνωρίζει τι σημαίνει αυτή η νομοθεσία για την επένδυση, τη συναλλαγή, το λειτουργικό μοντέλο ή τη στρατηγική απόφαση που εξετάζει.
Εκεί θεωρώ ότι δημιουργείται η μεγαλύτερη αξία.
Άρα, μπορούμε να πούμε ότι η φορολογία μπορεί να συμβάλει και στη δημιουργία αξίας;
Ναι, αλλά θα το διατύπωνα προσεκτικά.
Η δημιουργία αξίας δεν σημαίνει απλώς τη μείωση του φορολογικού κόστους. Είναι πολύ ευρύτερη έννοια. Αξία δημιουργείται όταν η επιχείρηση έχει καλύτερη πληροφόρηση, όταν αναγνωρίζει εγκαίρως έναν σημαντικό κίνδυνο, όταν αποφεύγει δυσάρεστες εκπλήξεις και όταν μπορεί να υλοποιήσει μια απόφαση με μεγαλύτερη βεβαιότητα και αποτελεσματικότητα.
Και, κλείνοντας, ποιο θα ήταν το βασικό σας μήνυμα προς τις διοικήσεις των επιχειρήσεων;
Η φορολογία πρέπει να εντάσσεται εξαρχής στον στρατηγικό σχεδιασμό και να συνεκτιμάται σε κάθε σημαντική επιχειρηματική απόφαση.
Αν έπρεπε να δώσω μία σύσταση στις επιχειρήσεις, θα ήταν αυτή: βάλτε τη φορολογία στη συζήτηση από την αρχή. Πρέπει να αποτελεί μέρος της ευρύτερης επιχειρηματικής και στρατηγικής συζήτησης, να βοηθά τη διοίκηση να βλέπει νωρίτερα τους κινδύνους, να κατανοεί καλύτερα τις επιλογές της και τελικά να αποφασίζει με μεγαλύτερη βεβαιότητα και αυτοπεποίθηση.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών